Provincie tevreden over PAS-uitspraak Raad van State

Gepubliceerd op

Vandaag heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan in drie zaken betreffende handhaving tegen zogenoemde PAS-melders in de provincies Overijssel en Utrecht. Provincies hebben tot medio 2025 om af te zien van handhaving tegen PAS-melders, mits een redelijk evenwicht wordt aangetoond tussen de belangen van deze melders en het natuurbelang. 

Het bestuur van Overijssel is positief over de uitspraken die vandaag werden gedaanVerwijst naar een andere website door de hoogste bestuursrechter. De uitspraak van de Raad van State is een steun in de rug voor PAS-melders, in afwachting van een structurele oplossing. Desondanks heeft de uitspraak consequenties voor handhavingszaken tegen PAS-melders in Overijssel, waarbij het college van Gedeputeerde Staten nieuwe besluiten moet nemen die voldoen aan de uitspraken van vandaag.

Uitspraak Raad van State

De uitspraken van vandaag bieden vijf redenen waarom tijdelijk afzien van handhaving gerechtvaardigd kan zijn zoals de rechtszekerheid voor PAS-melders en het verwachtingspatroon na de stikstofuitspraak van 2019. Het afzien van handhaving vereist een zorgvuldige belangenafweging door de colleges van gedeputeerde staten, waarbij tot medio 2025 moet worden aangetoond dat het natuurbelang niet onevenredig wordt geschaad. 

Overijssels bemestingsverbod houdt stand

Het bemestingsverbod van de provincie Overijssel is door de Raad van State erkend als een juridisch geldige en tijdelijke maatregel. Wel wordt in de uitspraak van vandaag een relatie gelegd met het legalisatieprogramma van het Rijk: de tijdelijke bemestingsmaatregel zou in ieder geval tot medio 2025 voortgezet moeten worden. 

Vervolg

Gedeputeerde Staten zullen zich beraden op de uitspraken. Verlenging van de tijdelijke bemestingsmaatregel ligt voor de hand. Tegelijkertijd is het bemestingsverbod een ingrijpende maatregel. Eén van de uitspraken laat zien dat de toename van depositie door PAS-melders ook kan worden gecompenseerd door intrekking van andere vergunningen. GS zal daarom ook zoeken naar andere manieren om aan het natuurbelang tegemoet te komen.    

PAS-melders

PAS-melders zijn bedrijven en ondernemers die voor het Programma Aanpak Stikstof (PAS) een melding deden bij de overheid, bijvoorbeeld een melding van een uitbreiding. Zij hoefden daarvoor géén vergunning aan te vragen, een melding van de berekende stikstofbelasting was voldoende.   

Maar door een uitspraak van de Raad van State in 2019 moeten PAS-melders nu alsnog over een vergunning beschikken. Als gevolg van deze uitspraak zijn PAS-melders in overtreding als de melding die is gedaan wordt uitgevoerd. Hierdoor zijn de PAS-melders buiten hun schuld om in grote onzekerheid gebracht. 

Handhaving in Overijssel

Sinds 2018 zijn in totaal 69 verzoeken ingediend om handhavend op te treden tegen PAS-melders. In reactie daarop heeft het provinciebestuur het standpunt ingenomen dat handhaving onevenredig is, omdat PAS-melders buiten hun schuld in overtreding zijn. Besluiten met deze strekking werden vernietigd door Rechtbank Overijssel.  

Uit de uitspraken heeft het provinciebestuur geconcludeerd dat het natuurbelang niet zomaar genegeerd mag worden en dat in principe handhavend moet worden opgetreden tegen PAS-melders. De uitspraken van vandaag bevestigen dat deze conclusie juist was.

Het bemestingsverbod als oplossing

Overijssel voelde zich als medeoverheid verantwoordelijk voor het lot van de PAS-melders en is blijven zoeken naar een oplossing. Eind 2022 is een tijdelijke oplossing gevonden met het 'Overijssels Bemestingsverbod'. Deze maatregel betreft een bemestingsverbod op landbouwgronden in provinciaal eigendom, dat jaarlijks kan worden verlengd door Gedeputeerde Staten. Met deze maatregel kan de provincie handhaving stopzetten voor een groot aantal PAS-melders. Omdat deze gronden niet bemest worden, ontstaat een tijdelijke reductie van stikstofemissie. 

De vrijgekomen stikstofruimte kan door de provincie worden ingezet om af te zien van handhaving bij PAS-melders die zich in een handhavingstraject bevinden. 

Overijssel blijft zich inzetten voor PAS-melders

In afwachting van een structurele oplossing blijft de provincie Overijssel zich onverminderd inspannen om PAS-melders in Overijssel bij te staan, met als uiteindelijk doel legalisatie. De provincie roept het Rijk op om zo snel mogelijk met een structurele oplossing te komen.